Snorkelen en duiken op Ibiza: waar, wanneer en de posidonia
Om op Ibiza te snorkelen heb je alleen een duikbril en een rotsbaai nodig: Cala Comte, Cala Bassa, Punta Galera, Cala d'Hort of Cala Xarraca horen bij de beste. Het water is van juli tot oktober het warmst, tussen 24 en 27 °C. Voor duiken met fles zijn er duikcentra over het hele eiland, met proefduiken voor beginners.
Bijna iedereen die op Ibiza zijn hoofd onder water steekt, zegt hetzelfde: «je ziet de bodem alsof er geen water is». Dat is geen toeval of marketing: het komt door de posidonia, de rotsbodem en een zee zonder rivieren die hem troebel maken. Deze gids vertelt waar je je duikbril opzet, wanneer het water op zijn best is, hoe je begint met duiken en waar je op moet letten zodat het zo blijft.
Snorkelen op Ibiza: waarom het water zo helder is
De verklaring heeft een naam: posidonia oceanica. Een bloeiende plant, endemisch in de Middellandse Zee, die velden vormt op zandbodems tot tientallen meters diep. Ze houdt het sediment vast, remt de golven, voorziet het water van zuurstof (tot 20 liter zuurstof per dag per vierkante meter, volgens de wetenschappelijke literatuur) en biedt beschutting aan honderden soorten. De dode bladeren die de zee in de winter op het strand achterlaat zijn geen vuil: ze beschermen het strand tegen erosie.
Tussen Ibiza en Formentera ligt een van de best bewaarde posidoniavelden van de Middellandse Zee. Genetisch onderzoek heeft er klonen van posidonia gevonden die kilometers bodem beslaan en tienduizenden jaren oud zouden zijn: ze horen bij de grootste en oudste levende wezens die we kennen. De velden van het Natuurpark ses Salines maken deel uit van «Ibiza, biodiversiteit en cultuur», dat Unesco in 1999 tot werelderfgoed verklaarde, samen met Dalt Vila en de Fenicische en Punische vindplaatsen. Het verhaal van die erkenning vertellen we in geschiedenis en erfgoed van Ibiza.
Voor de snorkelaar levert dat drie landschappen op: groene velden die met de stroming bewegen, vlekken wit zand daartussen en rotsen vol leven aan de randen van de baaien. Het interessantste zit meestal waar die drie samenkomen.
Snorkelbaaien per zone
De gouden regel: zoek baaien met rotsen aan de zijkanten en ga via het zand het water in. En let op de wind, want in een woelige baai zie je niets. Bij oostenwind het westen; bij noordenwind het zuiden; bij westenwind het oosten.
Westkust (Sant Antoni en Sant Josep)
- Cala Comte: platte rotsen, eilandjes ertegenover en geulen met veel licht. Let op de stroming tussen de kust en de eilandjes, die sterk kan zijn.
- Cala Bassa: zandstrand in het midden en rotsen aan beide kanten, met een eenvoudige bodem en rustig water. Goed om te beginnen.
- Cala Salada en Cala Saladeta: heel helder water en rotswanden, met posidonia op korte afstand.
- Punta Galera: rotsplateaus om zonder zand het water in te gaan en bodems die snel aflopen. Voor zwemmers die zich goed redden.
- Cala Gració en Cala Gracioneta: klein en vlak bij Sant Antoni, perfect voor even voor de lunch.
- Cala Codolar: een baaitje tussen Cala Tarida en Cala Comte met rotsen aan de zijkanten, veel rustiger dan de buren.
Zuidwesten (Es Vedrà en omgeving)
- Cala d'Hort: snorkelen met Es Vedrà op de achtergrond. Gevarieerde bodem van rots en posidonia aan weerszijden van het strand.
- Cala Llentrisca: afgelegen, met keien en heel schoon water. Bereikbaar te voet over een pad of per boot.
- Cala Moli: klein en beschut tussen Cala Tarida en Cala Vedella, met rotsen aan beide uiteinden.
Zuiden (ses Salines)
- Sa Caleta: roodachtige rotsen en ondiepe bodems naast de Fenicische opgraving. Goed voor kinderen.
- Rotsranden van ses Salines en es Cavallet: aan de uiteinden van de stranden, boven de velden van het natuurpark.
Noorden (Sant Joan en Sant Miquel)
- Cala Xarraca: brede baai met rotsen en kleine grotten. Heel rustig bij zuidenwind.
- Es Pas de s'Illa en Cala des Moltons: bij Port de Sant Miquel, met helder water en weinig mensen als je vroeg komt.
- Port de Portinatx en Cala d'en Serra: rotsbodems in het uiterste noorden van het eiland.
Oosten (Santa Eulària en Sant Carles)
- Cala Mastella: piepklein, omringd door pijnbomen, met rotsen aan beide kanten.
- Cala Boix: donker zand en een stenen bodem, heel schoon op dagen zonder oostenwind.
- Tagomago: het eilandje voor Santa Eulària en Sant Carles, met een van de rijkste wateren van het eiland. Alleen per boot.
Voorzieningen, toegang en hoe je bij elke baai komt vind je in de strandgids van Ibiza.
Duiken op Ibiza: duikcentra, proefduik en brevetten
Ibiza heeft een breed netwerk van duikcentra in Sant Antoni, Sant Josep (Cala Vedella, Cala Tarida), Port de Sant Miquel, Santa Eulària en Ibiza-stad, de meeste open van april tot oktober en een paar het hele jaar. Ze werken met de gebruikelijke internationale organisaties.
De opties, van weinig tot veel:
| Niveau | Wat het is | Gebruikelijke diepte |
|---|---|---|
| Proefduik | Begeleide kennismakingsduik, zonder brevet, met een instructeur naast je | Ondiep, dicht bij het oppervlak |
| Beginnerscursus (Open Water of vergelijkbaar) | Een paar dagen theorie, zwembad of rustig water en zee | Tot zo'n 18 meter |
| Gevorderd | Tweede niveau, met diepe duiken en navigatieduiken | Tot zo'n 30 meter |
| Duiken voor gebrevetteerden | Boottochten naar de duikplekken van het eiland | Afhankelijk van je brevet |
Proefduiken worden aangeboden vanaf 8 à 10 jaar, afhankelijk van de organisatie. Voor het duiken vul je een medische vragenlijst in; heb je problemen met oren, hart of ademhaling, raadpleeg dan eerst je arts. En vlieg niet binnen 24 uur na een duik met fles.
Bekende duikplekken:
- Es Vedrà en es Vedranell: wanden, grote rotsblokken en veel leven. Sinds 2023 een marien reservaat, net als ses Bledes, de eilandjes voor de baai van Sant Antoni.
- Es Freus, tussen Ibiza en Formentera: het oudste mariene reservaat van de Pityusen (1999), met meer dan 13.000 hectare zeegrasvelden, rotsbanken en eilandjes.
- Tagomago en de noordoostkust: sinds 2018 een marien reservaat, met zo'n 3.750 hectare tussen Punta des Jonc, s'Argamassa en het eilandje.
- Het wrak van de Don Pedro: een vrachtschip van zo'n 140 meter dat in juli 2007 zonk bij het verlaten van de haven van Ibiza. Het ligt op zo'n 26 tot 47 meter, dus alleen voor gevorderde duikers.
Wil je die plekken liever met je groep bereiken en vanaf de boot snorkelen, dan vind je soorten en prijzen in boottochten op Ibiza.
Watertemperatuur per maand
De zee rond de Pityusen gaat volgens de Consell de Formentera van zo'n 15-16 °C in de winter naar 26-27 °C aan het eind van de zomer. Deze tabel geeft een idee per maand (indicatieve waarden; de echte dagwaarden publiceert Puertos del Estado):
| Maand | Water (indicatief) | Voor snorkelen |
|---|---|---|
| Januari - maart | 14 - 15 °C | Met dik wetsuit |
| April | 15 - 17 °C | Wetsuit |
| Mei | 17 - 20 °C | Shorty, heel helder water |
| Juni | 20 - 24 °C | Goed; vroeg in de ochtend nog fris |
| Juli | 24 - 26 °C | Heel goed |
| Augustus | 26 - 27 °C | Het warmst; meer mensen en soms een dag met kwallen |
| September | 25 - 27 °C | De beste combinatie van warm water en rustige baaien |
| Oktober | 22 - 24 °C | Heel goed, met minder boten |
| November - december | 17 - 20 °C | Wetsuit |
September en oktober zijn het geheim van de eilanders: de zee heeft alle zomerwarmte opgeslagen en de baaien zijn al leeg. Wil je in het laagseizoen komen, kijk dan naar de beste reistijd voor Ibiza.
Veiligheid: boei, boten, stroming en kwallen
Signaalboei. Ga je verder van de kant, neem dan een felgekleurde boei mee die aan je middel vastzit. Die laat boten zien dat er iemand in het water is en geeft je iets om je aan vast te houden als je moe wordt. De beste investering voor een snorkelvakantie.
Boten. 's Zomers lopen de baaien vol speedboten die in- en uitvaren. De afgebakende zwemzones (gele boeien) zijn verboden voor boten, maar vertrouw er daarbuiten niet op: zwem niet over de monding van een baai of door geulen waar boten varen.
Stroming en wind. Tussen de kust en de eilandjes, en bij kapen, kan de stroming sterk zijn. Zwem in het begin tegen de stroming in, zodat je met de stroming mee terugkomt. Waait de wind de baai in, dan wordt het water troebel en storen de golven: kies een andere kust.
Kwallen. In sommige zomers duiken ze op, vooral de lichtgevende kwal (Pelagia noctiluca), die flink prikt. Word je geprikt, ga dan uit het water, spoel met zeewater (geen zoet water), wrijf niet, verwijder resten met een pincet en koel. Bij een heftige reactie naar het gezondheidscentrum. De EHBO-spullen vind je via dienstapotheken op Ibiza.
Zon. Een uur drijven met je rug in de zon en je verbrandt zonder het te merken. Een lycra shirt werkt beter dan welke zonnebrand ook.
Noodgevallen. 112 werkt ook op zee en coördineert met Salvamento Marítimo, de Spaanse kustwacht, die een eigen alarmnummer heeft: 900 202 202.
Beschermingsregels: kijken, niet aankomen
In het water van Ibiza is de regel simpel: kijk, raak niets aan, neem niets mee.
- Loop niet op de posidonia en trek er niets uit. Ze is beschermd op de Balearen, zoals je er ook niet op mag ankeren.
- Raak de steekmossels niet aan. De grote steekmossel (Pinna nobilis), de grote schelp die uit de bodem steekt, is ernstig bedreigd na massale sterfte in de Middellandse Zee sinds 2016. Zie je er een levend, dan is dat een schat: kom niet dichtbij.
- Pak geen zee-egels, zeesterren of schelpen met het dier erin, en voer de vissen niet.
- Let op je zwemvliezen bij de bodem en de rotsen: één tik breekt in seconden wat jaren nodig had om te groeien.
- Gebruik geen harpoen zonder vergunning. Onderwatervissen heeft eigen regels en is verboden in mariene reservaten.
- Ga je per boot, anker dan niet op posidonia: zand of boei. Boetes en de overige regels staan in regels op Ibiza voor toeristen.
Uitrusting en veelgemaakte fouten
Wat je nodig hebt: een duikbril die goed aansluit (test hem in de winkel door hem zonder bandje op te zetten en door je neus in te ademen), een snorkel, zwemvliezen als je verder weg gaat, een lycra shirt en een boei. Volgelaatsmaskers zijn prettig om te kijken, maar je kunt er niet mee onder water duiken en als ze niet van goede kwaliteit zijn kan er bedompte lucht in blijven hangen; gebruik je er een, doe dat dan om rustig te drijven.
Veelgemaakte fouten:
- Naar de verkeerde baai gaan voor de wind van die dag. Troebel water en golven: kijk vooraf naar de weersverwachting.
- Midden op het strand snorkelen. Alleen zand is een woestijn: het mooie zit bij de rotsen.
- Zonder boei ver weg zwemmen in baaien met bootverkeer.
- In augustus tot het middaguur wachten. Beter vroeg in de ochtend: minder mensen, minder boten en het helderste licht.
- Overal aankomen. De foto met de zeester uit het water kost het dier zijn leven.
Bronnen en officiële informatie
- Formentera.es (Consell de Formentera) · Zeetemperatuur en gegevens van het eiland
- Puertos del Estado · Voorspelling en zeegegevens (watertemperatuur)
- Govern de les Illes Balears · Mariene reservaten: regulering van activiteiten
- Formentera.es · Marien reservaat es Freus
- Wikipedia · Ibiza, biodiversiteit en cultuur (Werelderfgoed, 1999)
- Wikipedia · Posidonia oceanica
- Salvamento Marítimo · Noodgevallen op zee
Veelgestelde vragen
Waar kun je op Ibiza snorkelen?
In baaien met rotsen aan de zijkanten: in het westen Cala Comte, Cala Bassa, Cala Salada of Punta Galera; in het zuidwesten Cala d'Hort tegenover Es Vedrà; in het noorden Cala Xarraca en Port de Sant Miquel; in het oosten Cala Mastella en Cala Boix. Kies de kust die die dag beschut ligt tegen de wind.
Wanneer is het water op Ibiza het warmst?
Van juli tot oktober. In augustus en september is de zee zo'n 26-27 °C, en in oktober meestal nog boven de 22. In de winter zakt het naar zo'n 14-16 °C, dus voor snorkelen van november tot mei heb je een wetsuit nodig. September combineert warm water met veel rustigere baaien.
Heb je een brevet nodig om op Ibiza te duiken?
Voor een proefduik niet: dat is een kennismakingsduik onder begeleiding van een instructeur, vanaf 8 à 10 jaar afhankelijk van de organisatie. Voor gewone duiken heb je een brevet nodig, zoals Open Water, dat je in een paar dagen bij de duikcentra op het eiland kunt halen. In mariene reservaten is ook een vergunning van de regering nodig, die de centra regelen.
Wat is posidonia en waarom is het belangrijk?
Posidonia oceanica is een zeeplant, geen alg, die velden vormt op de bodem van de Middellandse Zee. Ze geeft het water zuurstof, houdt het zand vast, remt de golven en biedt beschutting aan honderden soorten. De velden tussen Ibiza en Formentera zijn sinds 1999 werelderfgoed en ankeren erop is verboden.
Zijn er kwallen op Ibiza?
In sommige zomers wel, afhankelijk van wind en stroming, vooral de lichtgevende kwal. Ze blijven meestal niet lang achter elkaar bij hetzelfde strand. Word je geprikt, ga dan uit het water, spoel met zeewater, wrijf niet, verwijder resten met een pincet en koel. Bij een heftige reactie ga je naar het gezondheidscentrum.
Kun je op Ibiza in de winter snorkelen?
Ja, met een wetsuit van minstens 5 millimeter, want het water zakt naar zo'n 14-16 °C. In de winter is de zee vaak heel helder en zijn de baaien leeg, maar er zijn meer dagen met wind en golven. Kies windstille dagen, ga niet alleen en houd er rekening mee dat er geen strandwachten zijn.
